Klapy dymowe to urządzenia, które prawidłowo zaprojektowane pod względem ilości, wielkości, rozmieszczenia na dachu, chronią pomieszczenia objęte pożarem przed zadymieniem oraz nadmiernym wzrostem temperatury – jednym słowem chronią konstrukcję budynku życie ludzkie.

Podstawową funkcją klap dymowych jest ograniczenie przemieszczanie się dymu pomiędzy przestrzenią objętą pożarem, a strefami przyległymi. Zapewniając bezpieczną możliwość ewakuacji ludzi oraz co jest równie istotne pozwalając na pracę ekip ratowniczych. Zastosowanie klap dymowych pozwala na wydłużenia dróg ewakuacyjnych oraz obniżenie klasy odporności ogniowej budynku.Funkcja klap dymowych jest realizowana przez system napędów, którymi steruje centralka oddymiania. Dobór napędu jest uzależniony przede wszystkim od wymagań stawianych przez przepisy.

Klapy dymowe w systemach oddymiania:

Praca systemu usuwania dymu powinna być ściśle skoordynowana z innymi urządzeniami przeciwpożarowymi zamontowanymi w obiekcie. Szczególnie ważne, aby klapy były połączone z automatyką drzwiową i bramową. Automatyka drzwiowa (drzwi napowietrzające, okna napowietrzające i bramy) zapewniają grawitacyjnie ruch powietrza. Oczywiście klapy dymowe są również połączone z innymi systemami np. z systemem sygnalizacji pożaru, instalacją tryskaczową.

Dodatkową funkcją klap dymowych jest doświetlanie pomieszczeń światłem naturalnym. Bardzo często stosuje się świetliki dachowe- jednak ich funkcja ogranicza się tylko do doświetlenia obiektu a nie do zwiększenia bezpieczeństwa.

Klapy dymowe, zwane także klapami oddymiającymi, po zastosowaniu dodatkowych elementów sterujących mogą również pełnić funkcję wyłazu dachowego oraz służyć do przewietrzania pomieszczeń. Klapa dymowa z funkcją wyłazu dachowego to bardzo popularne rozwiązanie w budownictwie, pozwala zaoszczędzić przestrzeń oraz obniżyć koszt inwestycji budowlanej.

Klapy dymowe bardzo często wyposażone są w dodatkowe spojlery, zwane inaczej owiewkami czy też wiatrownicami. Ten dodatkowy element klapy dymowej zapewnia większy współczynnik przepływu aerodynamicznego klapy dymowej, przy zachowaniu tego samego wymiaru jej otworu. Większy współczynnik przepływu aerodynamicznego klapy dymowej zapewnia większą powierzchnię czynną oddymiania klapy, a która jest najważniejszym parametrom klapy dymowej. Dzięki spojlerom (owiewkom, wiatrownicom, ewentualnie dyszy) dla zapewnienia wymaganej powierzchni czynnej oddymiania klapy możemy zastosować klapę dymową o mniejszych wymiarach, co powoduje obniżenie ceny inwestycji.

Klapa dymowa w systemach oddymiania klatek schodowych.

Klapy oddymiające pod względem konstrukcji podstawy dzielimy na skośne lub proste. Jako pokrycie skrzydła otwieranego stosujemy kopułki akrylowe lub poliwęglanowe jednowarstwowe, dwuwarstwowe, trzywarstwowe lub poliwęglan wielokomorowy.

Okna oddymiające

Przy spadkach dachu powyżej 30% powinno stosować się okna oddymiające w systemach oddymiania.
Zasada działania jest identyczna, jednak zastosowanie klapy przy tak dużych spadkach nie jest możliwe ze względów technicznych (konstrukcyjnych). W takich przypadkach możliwe są dwa warianty – „wybudowanie” wykuszu zmniejszającego kąt nachylenia klapy na dachu lub zastosowanie okna oddymiającego.

Pojęcia związane z oddymianiem:

Powierzchnia czynna oddymiania (A) – jeden z podstawowych parametrów klapy. Określa jej parametry techniczne.

Spoilery, owiewki, dysze – części dodatkowego wyposażenia kalpy pozwalające na zwiększenie powierzchni czynnej oddymiana (A) bez konieczności zwiększania powierzchni geometrycznej klapy.
Ze względu na sterowanie – systemów oddymiania klapy dymowe, klasyfikujemy na:
• klapy sterowane pneumatycznie – instalacja z rurek miedzianych, centrala alarmowa wyposażona w dźwignię ręcznego wyzwolenia klap itd.
• klapy oddymiające sterowane elektrycznie – siłowniki elektryczne , centrala oddymiania z akumulatorami, czujki dymu, przyciski ręcznego wyzwalania, okablowania o odpowiedniej odporności na ogień i temperaturę . Klapy te pozwalają na pełne wykorzystanie funkcji przewietrzania.

Napowietrzanie

Nieodzownym elementem systemów oddymiania jest napowietrzanie. W celu usunięcia dymu należy dostarczyć powietrze wytwarzając „ruch pionowy” poprzez otwory napowietrzające. W celu zapewnienia pełnego wykorzystania powierzchni czynnej klap dymowych należy przewidzieć odpowiednią liczbę otworów przez które przedostaje się powietrze uzupełniające, umiejscowione w dolnych częściach klatki schodowej. Geometryczna powierzchnia otworów wlotowych powietrza powinna być co najmniej o 30% większa niż geometryczna powierzchnia klapy dymowej. W zależności od systemu rozróżniamy napowietrzanie grawitacyjne lub mechaniczne.

W przypadku napowietrzania mechanicznego- wentylatory poprzez kanały wentylacyjne wytwarzają ruch mas świeżego powietrza pozwalając na obniżenie ciśnienia i „wypchanie” ciepła i dymu poprzez klapy oddymiające na zewnątrz. Jest to rozwiązanie w chwili obecnej dość kosztowne. Drugim sposobem na wytworzenie ruchu powietrza jest zastosowanie siłowników drzwiach lub oknach napowietrzających. Siłowniki te podłączone do central oddymiania automatycznie działają podczas alarmu.

Klatki schodowe w przypadku wybuchu pożaru pełnią funkcję drogi ucieczkowej/ewakuacyjnej, w wielu przypadkach jest to jedyna droga ewakuacyjna dlatego bardzo ważne jest prawidłowe oddymianie klatek schodowych. Wyposażenie klatki schodowej w skuteczny system oddymiania po jego zadziałaniu daje sprawnej akcji ratowniczej.